Historia y Patrimoniu

Los oríxenes

De magar Fernando de Valdés Salas ideare la creación de la Universidá d'Uviéu nel sieglu XVI, hasta güei en qu'esa mesma Universidá acueye múltiples disciplines y titulaciones y una comunidá plural, repartíes per estremaos campus y ciudaes, trescurrieren más de 400 años, oficialmente reconocíos dende'l 21 de setiembre de 1608. Nesa fecha, cola presencia de representantes de los más importantes organismos daquella, inauguróse la institución académica nel nuevu edificiu universitariu de la cai San Francisco, que ye güei la buelga material cimera d'aquellos primeros y azarientos tiempos.

La nuesa institución, magar que de nueva creación, acoyó los plantegamientos de les erudites universidaes castellanes (sobre manera Alcalá y Salamanca) y adautólos nes primeres normes de gobiernu institucional: Los conocíos como Estatutos Vieyos, entregaos polos curadores testamentarios en 1607, que punxeron pieslle al procesu llegal preceutivu pa la reconocencia de los graos que daría la universidá uvieína, tres les necesaries reconocencies del Papa (Bula de 1574) y del Rei (Real Cédula de 1604)

Les cuatro facultaes d'aniciu d'Artes, Cánones, Lleis y Teoloxía convivieron nos xenerales o aules creaos acordies col proyeutu del maestru Rodrigo Gil de Hontañón, robláu en 1574 y que presentaba una repartición que nun s'estremaba de l'arquiteutura universitaria d'aquel tiempu: aules con banques estreches de llamera y cátedra alzada dende la que'l profesor facía la llectura llatina de los testos estipulaos nos Estatutos (acordies col métodu escolásticu de llectura), cuestiones y discutinios, tando ausente dafechu'l métodu esperimental propiu de les disciplines científiques, aspeutu que desanubriría'l padre Feijoo un sieglu más tarde al entamar el procesu de crítica de la universidá tradicional dende les aules uvieínes.

Les estremaes sales del edificiu proyeutaes daquella describen la organización universitaria d'esti primer sieglu de vida. El salón claustral, o pieza pa votar, trespórtanos a un claustru de doctores que dirá afitándose pasu ente pasu y onde s'allugaben les decisiones más importantes qu'afeutaben a la Universidá baxo la presidencia del rector, autoridá académica prevista yá por Alfonso X el Sabiu nes Siete Partíes y que se caltién hasta güei, lo mesmo que'l bedel, figura clave encargada de caltener l'orde nes escueles y de facer de mensaxeru de los estudiantes.

La Illustración y el Padre Feijoo

Yá nel sieglu de la Illustración, la Universidá d'Uviéu remanez con nuevos Estatutos, que nun dexen entever los camudamientos que se daríen darréu, impuestos por Carlos III, y que supondríen un anovamientu de la conceición tradicional d'universidá. La llegada a Uviéu del padre Feijoo abre una nueva sienda ideolóxica tamién en materia d'enseñanza, manifestándose a la escontra del métodu dialéuticu y les sos consecuencies. Pero la Universidá d'Uviéu, qu'al entamar el sieglu XVIII pasa per graves enzancos económicos, na segunda metada de la mesma centuria va vese sometida a camudamientos qu'ameyoren la so calidá académica.

fotoCentro

En primer llugar, fúndase la biblioteca (1770), perpasando aquella primer llibrería universitaria con curtios fondos de ruin interés, gracies a la herencia del Brigadier Solís y, namái cuatro años dempués, per aciu del manteísta Campumanes, concédese-y a la nuesa institución el Plan de 1774, qu'inxer la reforma nes facultaes y nel métodu docente, desaniciando'l sistema de llectures ya inxiriendo los llibros de testu ente otres cuestiones.

La trescendencia de les reformes carolines foi más allá de lo qu'equí se conseña, ufiertando munchos más matices, pero lo que quedó claro del espíritu illustráu foi'l cambéu que dio a la universidá tradicional abriendo una puerta nueva que'l Grupu d'Uviéu trespasará dafechu a lo cabero del sieglu XIX.

Esti sieglu XIX foi cimeru en materia d'enseñanza y medría científica dientro de la nuesa Institución. Na so primer metada sofitaráse l'espoxigue de les Matemátiques y la Física, que cuaya na creación de la Seición de Ciencies de la Facultá de Filosofía y los Gabinetes de Física y Química en 1845 y, al añu viniente, del Xardín Botánicu y del Gabinete d'Historia Natural. Non menos importante foi la construcción de la torre observatoriu na década de 1860, que dexó desendolcar acionadamente los estudios meteorolóxicos que yá veníen faciéndose en dellos otros llugares del edificiu universitariu.

El Grupu d'Uviéu

La conxusta de toes estes disciplines foi'l puntu de salida pal asitiamientu definitivu de la Facultá de Ciencies, que se fadrá oficial en 1904. Esti sieglu tan importante pa la trayeutoria universitaria algama'l so cume colo que güei se camienta como ún de los momentos más trescendentes dende'l puntu de vista institucional y pedaxógicu, la formación del Grupu d'Uviéu nuna de les universidaes más pequeñes y peor dotaes d'aquella dómina.

Antigua aula de extensión universitaria

La xuntura d'un grupu de profesores inspiraos nes idees krausistes que, nuna España sapozada nel desastre de 1898, creyíen na rexeneración social per aciu de la enseñanza, fixo avidecer entamos rellumantes que trescendieron la nuesa Universidá, llegando a afitar fuertes venceyes americanistes. La Estensión Universitaria, elementu identitariu güei de les universidaes españoles, guañó nel sen de la nuesa, dando pie a programes y proyeutos nos que participaron grandes capes del claustru universitariu, empobináu hacia la popularización de la enseñanza como mediu pa llograr una mayor xuntura social.

La Revolución d'Ochobre

La Universidá sigue la so trayeutoria hasta qu'en 1934 españa la Revolución d'Ochobre, qu'echa abaxo l'Edificiu Históricu y con él tol patrimoniu cultural y científicu que tenía, marcando un puntu d'inflexón que sigue col españíu de la Guerra Civil y la paralización de les enseñances académiques.

El procesu de reconstrucción, en tolos aspeutos, púnxose en marcha darréu, pero nun se dio por acabáu hasta bien andada la década de 1940. Al empar, la Universidá trató de dar rempuesta a les demandes de nuevos estudios, cola ampliación d'escueles, facultaes y proyeutos pa nuevos campus que foron materializándose a lo llargo d'estos años hasta formar la composición de güei qu'inclúi estudios nes ciudaes de Xixón y Mieres.

Un Campus d'Escelencia Internacional

La Universidá d'Uviéu adiéntrase nel sieglu XXI afalando la internacionalización, la docencia ya investigación d'escelencia, la especialización y la tresferencia de conocimientu al texíu productivo, al empar qu'un nuevu modelu de campus qu'afonda na rellación col rodiu social. Estos son los finxos del proyeutu Ad Futurum. Del XVII al XXI: unviando la nuesa Tradición al alcuentru col Futuru, col qu'esta institución se convirtió en 2009 nuna de les primeres universidaes españoles en llograr el cuñu de Campus d'Escelencia Internacional.